1.Port Numaraları

Port Adres Çeviriminde networkde sırasıyle şu adımlar izlenir:

1-İç taraftan bir istemci dış taraftan bir HTTP sunucusuna bağlanmak ister.

2-İlk paket yönlendiriciye geldiğinde,yönlendirici NAT tablosuna bakar.

3-Router,iç tarafın IP adresini ve port numarasını NAT tablosuna yazar.Daha sonra router iç taraftaki IP adresi ile port numarasını dış taraftaki ile çevirime sokar.Bu yapılan işlemlerden sonra HTTP sunucusuna giden IP adresi ve kaynak port farklı olacaktır.

4-HTTP sunucu paketi alır ve bize ait olan dış taraftaki igili IP adresine cevap gönderir.Çünkü çevirim olmuştur ve HTTP sunucusunun bize ait olan iç taraftaki ağımızdan haberi yoktur.

5-Router,tablosundaki iç ve dış taraf eşleşmelerine bakarak bu paketi iç taraftaki gerekli yere yönlendirir.

6-Daha sonra bağlantı bitene kadar bu şekilde devam edecektir.Bağlantı bittiğinde bir dahaki bağlantıya kadar veya başka bir bağlantı isteği gelene kadar tablodan silinir.

NOT:PAT kullanılarak biz bu işi elle süresiz olacak şekilde ayarlayabiliriz.Belirli bir porta gelenleri dışarı ve içeri yönlendirebiliriz.

Aşağıda PAT yapan bir ADSL yönlendiricinin NAT tablosunun bir kısmını görebilirsiniz.

2.PAT

Başlıkları açıklamak gerekirse;

Indx: Yönlendiricinin her NAT işlemi için verdiği bir sıra numarası.

Prot: Hangi iletişim kuralının kullandığını gösterir. 6, TCP’nin iletişim kuralı numarasıdır.

Inside-address port: Yukarıda bahsettiğimiz üzere iç tarafı temsil etmekte. Yani bizim yerel ağımız.

Outside-address port: Burası da dış tarafı temsil etmekte. Burada fark edersek IP ve port farklıdır.

Foreign-address port: NAT işleminden sonra bağlanılan yeri ve portu göstermekte. Mesela 209.197.87.194 THGTR’dir.

Expir: Bu kaydın ne kadar süre daha tabloda kalacağını gösteriyor.

Örtüşüm(Overlapping)

Öncelikle bu konunun biraz karışık olduğunu belirtmekte fayda var.Bu yöntem,bulunduğumuz yerdeki IP adresinin internette veya başka bir ağda da kullanılmasından kaynaklanan karışıklığı önlemek için kullanılır.Bunun için DNS sunucusu ile veya sabit/değişken NAT ile beraber kullanılması gerekir.

Örneğin iki tane şirket var.Anlaşıp birlikte çalışmaya karar veriyorlar.Şirketlerin birine A şirketi diğerine de B şirketi diyelim.Her iki şirketinde bir ağ yapısı var ama her iki şirkette aynı IP aralıklarını kullanıyorlar(10.0.0.0/8).Her iki şirketinde kendisine ait DNS,POSTA,HTTP vs. sunucuları var.Bunun yanında yüzlerce istemci var ve şimdi tüm ağın ayarlarını değiştirmek büyük emek gerektiriyor.A şirketindeki bir istemci(10.1.1.7) karşı ağdaki(10.0.0.5) numaralı IP adresine bağlanmak istediğini varsayalım.Bu istek A şirketinin routerine geldiğinde bu farklı bir ağ olmadığı için yönlendirmeyecektir.Burada NAT kullanarak karışıklığı ortadan kaldırabiliriz.(Tabii bunun yanında başka yöntemlerlede bağlanabilir konumuzun dışına çıkmayalım diyorum).Peki NAT bu karışıklığı nasıl önlüyor.

Aşağıdaki resme bakınca daha iyi anlayacağınızdan eminim.

3.Overlapping

Burada A şirketi iç taraf ve B şirketi dış taraftır.A şirketindeki istemci(10.1.1.7),B şiretindeki istemcinin alan adını yazar.Mesela fileserver.bfirmasi.com(10.0.0.5).Bu istek DNS(Domain Name Server-Alan Adı Sistemi) sunucusuna (100.34.12.9) IP adresini öğrenmek için gönderilir.Tabiiki Router bu isteği engeller.Çünkü B şirketindeki sunucunun adresi iç taraftaki adres yapısıyla aynıdır.Aynı IP aralığını kullanmaktadırlar ve Router burada NAT yapılması gerektiğini bilir.Router,dış taraftaki IP adresi için gelen DNS cevabını çevirir ve bizim ayarlayacağımız bir havuzdaki IP adresiyle(20.5.75.60) değiştirir.Sonrada iç tarafa gönderir.İç taraftaki istemci artık dış taraftakinin IP adresini 20.5.75.60 olarak algılar ve o adrese bağlanır.Paket Routerden çıkarken NAT işlemine girer ve iç taraftakinin IP adresini değiştirir(50.43.19.164).Sonrada karşı tarafa gönderir.Bu NAT tablosuna kaydedilir.Aynı olayları karşı taraf içinde yapar.

Peki bu NAT denilen kavram nedir?Nasıl çalışır? ve Bize nasıl bir kolaylık sağlar? sorularını cevaplayalım…

İnternette gideceğimiz yeri bulmak için IP adresleri kullanılırız.Diğer konuda bahsettiğimiz gibi her IP adresi internet ortamında kullanılmıyor,bazı özel IP adresleri vardır.

Özel IP adresleri başlığı altında bu IP adreslerini detaylıca görmüştük.Hatırlamamız gereken önemli unsurlardan biri bu IP adresleri ile hiçbir şekilde internete erişemiyorduk.İşte NAT,bu IP adreslerinin internete çıkmasına olanak sağlayan teknolojidir.

NAT mantığını anlamamız açısından şirketimizde kullandığımız ADSL yönlendiricimizi örnek verelim;Servis sağlayıcımıza (Türk Telekom) ait belli aralıklarda IP adresleri vardır.Bu adresleri ADSL kullanıcılarına static(sabit) veya dynamic(değişken) olarak dağıtmaktadır.Bu kısma outside(dış taraf) diyoruz,ve birde biz varız.Kendi ADSL yönlendiricimize,bilgisayarımıza veya ağ üzerinde haberleşen diğer cihazlara özel IP adresi veririz.Burayada inside(iç taraf) diyoruz.Bizim verdiğimiz özel IP adresleri kendi aralarında haberleşebilirler,iş internete çıkmaya gelince NAT devreye girer.ADSL yönlendiricimizin 3 (interface)arayüzü vardır.

Bunlar,PPPoE veya PPPoA(İnternet),Ethernet(yerel) ve Loopback(geridöngü) arayüzleridir.Bu arayüzlerin üçünede IP adresi atanır.İnternet tarafına servis sağlayıcımız tarafından,yerel tarafa bizim tarafımızdan ve geridögü arayüzüne ise varsayılan olarak 127.0.0.1 IP adresi atanır.ADSL yönlendiricimizin ethernet arayüzüne ilk olarak 10.0.0.2 veya 192.168.1.1 IP özel IP adresleri ile bağlanırız fakat bu IP adreslerini daha sonra değiştirebiliriz.Bir ADSL modemin arayüzünü aşağıdaki resimde görebilirsiniz.(1)

1.ADSL Modem Arayüzü

Biz bilgisayarımızdan bir istek gönderdiğimizde bu istek ADSL yönlendiricimizin Ethernet(eth0) arayüzüne gelir ve NAT bunu çevirip diğer arayüze yönlendirir.O bağlantı için NAT tablosunda bir kayıt tutulur ve Yerel ağ tarafından isterse 50 bilgisayar olsun internete çıktıklarında bir tane IP adresi ile çıkarlar.O IP adreside servis sağlayıcının bize verdiği adrestir.Eğer NAT olmasaydı ve şirketimizde 50 bilgisayar olsaydı,her birini internete çıkarmak için 50 tane IP adresi gerekirdir.Özel IP adresleri ve NAT kullanılarak bunun önüne geçilmiştir.

Kısaca NAT,özel IP aralıkların internete çıkmalarını ve internetteki IP adresleriyle haberleşmesini sağlar.

2.Cisco Firmasının Routeri

NAT’ın Faydaları ve Avantajları Nelerdir?

• Az sayıda IP adresi kullanarak bir çok istemciyi internete çıkarabiliriz.Hem parasal yönden kazanç sağlar hemde IP adresi kıtlığını yavaşlatmış olur.
• Yerel ağımızı istediğimiz gibi tasarlamamıza olanak sağlar.Sadece NAT ayarlarını değiştirmemizle;Yeni aygıtlar ekleyebilir,Yeni yerel ağlar ekleyebilir veya adreslerini değiştirebiliriz.
• Dışarıdan gelenler siz izin vermeiğiniz sürede içeriye erişemezler.

Bu avantajların yanında dezavantajlarıda vardır.Bazı uygulamalar NAT kullanırken zorluklar yaşayabiliyor.Yine IPSEC kullanıyorsak sorun yaşayabiliriz.

NAT denen bu teknolojinin birden fazla çeişidi vardır.Yerel ağımız için iç taraf(Inside),Internet veya yönlendiricinin diğer tarafındaki farklı bir ağ içinde Dış Taraf(Outside) diyeceğiz.

Sabit NAT(Static NAT)

Burada NAT ayarımızı her yerel IP adresimizi ayrı ayrı gerçek IP adreslerine eşleyerek yapıyoruz.Mesela 192.168.1.20 adresli yerel IP’mizi internete bakan arayüzümüzdeki 85.99.230.15 adresli IP ile NAT yapmasını istiyoruz.10.0.0.31′i de başka bir IP adresi ile…BU şekilde herkese ayrı ayrı IP adresi vermiş oluyoruz.Bunu iç taraftan dış tarafa,dış taraftan iç tarafa çevirim olacak şekilde ayarlamamız mümkün.

3.Statik NAT(Sabit NAT)

Yukarıdaki Sabit NAT örneğinde görüldüğü gibi Yönlendiricinin dış tarafa bakan 3 tane seri arayüzü var.İçerde ise 1 tane ethernet arayüzü var.Sabit NAT iç taraftan gelen istekleri tablodaki kayıtlara göre eşler ve internete çıkarır.

Değişken NAT(Dynamic NAT)

Bir bakıma sabit NAT’a benzer.Bu tip NAT ayarında bir tane IP adres havuzumuz bulunuyor.Mesela Telekomdan gidip 85.99.230.10 ile 85.99.230.20 aralığını aldığımızı düşünelim.İçeride de 50 tane kullanıcı olduğunu varsayarsak internete çıkmak isteyenler boşta olan herangi bir IP adresinden çıkacaklardır.Tabii burada kullanıcılar hangi IP adresinden çıkmak istediklerine karar verme yetkisine sahip değillerdir.Ypğunluğa göre NAT ayarını yaptığımız cihaz buna karar verceketir.

Sabit ve Değişken NAT işlemi su sıra ile gerçekleşir:

1- İç taraftan bir istemci dış taraftan bir web sunucusuna bağlanmak ister.

2- İlk paket yönlendiriciye geldiğinde, yönlendirici NAT tablosuna bakar.

3- Resimde olduğu gibi statik olarak biz bir eşleme girmişsek, yönlendirici ilgili IP adresi ile çevirme işlemini yapar ve gerekli yere yönlendirir. Girmemişsek IP adresi havuzumuzdan boşta duran bir IP adresi ile eşleştirir. Bu durumda sadece geçerli olan bağlantı için tabloya bir eşleme kaydı girilir.

4- Web sunucu paketi alır ve bizim dış taraftaki ilgili IP adresine cevap gönderir çünkü çevirim olmuştur ve web sunucusunun bizim iç taraftaki ağımızdan haberi yoktur.

5- Yönlendirici, tablosundaki iç taraf – dış taraf eşlemelerine bakar ve bu paketi iç taraftaki gerekli yere yönlendirir.

6- Bundan sonra bağlantı bitene kadar bu şekilde devam edecektir. Bittiğinde değişken (dynamic) NAT yapılmışsa bu kayıt bir dahaki bağlantıya kadar tablodan silinir.

Startup-Config:

NVRAM’da bulunur.Almış olduğumuz Router yeni ise üzerinde hiçbir bilgi bulunmaz.Ve Router ilk açıldığında startup ve running

konfigürasyonunu sihirbaz yardımıyla yapıp yapmayacağımızı sorar.Bu yöntem gereksiz olup boşa vakit gitmesine sebep olabilir,önerilen yöntem konfigürasyonu manuel yapmaktır.

1.Startup-Config Komutu

Running-Config:

RAM’da bulunur.Router çalışır vaziyette iken konfigürasyonunu tutar ve router kapatıldığında içindeki bilgiler gider.

Bir Router yeniden başlatıldığı zaman startup-config dosyası dolu ise,IOS tarafından bu dosya alınıp RAM’a aktarılır ve

o artık running-config olmuştur.

2.Running-Config Komutu

Bir router’in running-config ve startup-config dosyalarını “copy” komutu ile kopyalayabilir ve “erase” komutu ile de silebiliriz.

3.Copy Komutu

4.Erase Komutu

Bir Router’a “enable secret” ve “enable” şifreleri,aynı olmamak şartıyla birlikte verilir.Bu durumda “enable secret” şifresi geçerli olacaktır.(1)

1.Şifrelerin Verilmesi

Resme dikkatlice bakıldığında enable ve enable secret şifrelerinin aynı olmasına izin verilmiyor.

2.Encryption

Üstte gördüğüm resimde(2) şifrelerin 7.levelden encryption edilmesidir.

Şifre verirken kullandığımız “login” komutunun nedeni,Default olarak şifresiz kabul eidlen Router’a bu komut ile artık kendisine şifre vasıtasıyla erişileceği bilgisini vermiş oluyoruz.

Bütün komutlar başına “no” yazılarak geçersiz hale getirilebilir.”no enable secret” gibi bir komut ile de secret şifresini kaldırmış oluruz.(3)

3.No enable secret(Secret şifresi kaldırmak)

Cisco Router’ların seri interface’leri DTE veya DCE olarak konfigüre edilebilir.ve bunun içinde birbirine bağlı Router’lerin interface’lerinden bir tanesini DCE,diğer Router’in interface’sini ise DTE olarak kabul ediyoruz.Daha sonra DCE olarak kabul ettiğimiz ibterface’in DTE olan interface clock sağlaması gerekiyor.DCE olarak kullanabileceğimiz interface’de “clock rate” komutunu kullanarak bir değer atamamız gerekiyor.Aksi halde bağlantı çalışmayacaktır.

Örnek vermek gerekirse:

RouterA(conf-if)#clock rate 64000

Ayrıca clock rate parametresinin yanında “bandwidth” parametresinin de girilmesi gerekiyor.DCE ve DTE olarak konfigüre edilecek imterface’lerde tanımlanan “bandwidth” değerinin aynı olması gerekiyor.Eğer bandwidth değerini belirtmezseniz varsayılan değeri 1,344Mbps olarak alınır.Bandwidth’e atadığımız değer sadece router tarafından yol seçimi için kullanılır.

Örneğin:

RouterA(conf-if)#bandwidth 64

1.Port Numaraları

Port Adres Çeviriminde networkde sırasıyle şu adımlar izlenir:

1-İç taraftan bir istemci dış taraftan bir HTTP sunucusuna bağlanmak ister.

2-İlk paket yönlendiriciye geldiğinde,yönlendirici NAT tablosuna bakar.

3-Router,iç tarafın IP adresini ve port numarasını NAT tablosuna yazar.Daha sonra router iç taraftaki IP adresi ile port numarasını dış taraftaki ile çevirime sokar.Bu yapılan işlemlerden sonra HTTP sunucusuna giden IP adresi ve kaynak port farklı olacaktır.

4-HTTP sunucu paketi alır ve bize ait olan dış taraftaki igili IP adresine cevap gönderir.Çünkü çevirim olmuştur ve HTTP sunucusunun bize ait olan iç taraftaki ağımızdan haberi yoktur.

5-Router,tablosundaki iç ve dış taraf eşleşmelerine bakarak bu paketi iç taraftaki gerekli yere yönlendirir.

6-Daha sonra bağlantı bitene kadar bu şekilde devam edecektir.Bağlantı bittiğinde bir dahaki bağlantıya kadar veya başka bir bağlantı isteği gelene kadar tablodan silinir.

NOT:PAT kullanılarak biz bu işi elle süresiz olacak şekilde ayarlayabiliriz.Belirli bir porta gelenleri dışarı ve içeri yönlendirebiliriz.

Aşağıda PAT yapan bir ADSL yönlendiricinin NAT tablosunun bir kısmını görebilirsiniz.

2.PAT

Başlıkları açıklamak gerekirse;

Indx: Yönlendiricinin her NAT işlemi için verdiği bir sıra numarası.

Prot: Hangi iletişim kuralının kullandığını gösterir. 6, TCP’nin iletişim kuralı numarasıdır.

Inside-address port: Yukarıda bahsettiğimiz üzere iç tarafı temsil etmekte. Yani bizim yerel ağımız.

Outside-address port: Burası da dış tarafı temsil etmekte. Burada fark edersek IP ve port farklıdır.

Foreign-address port: NAT işleminden sonra bağlanılan yeri ve portu göstermekte. Mesela 209.197.87.194 THGTR’dir.

Expir: Bu kaydın ne kadar süre daha tabloda kalacağını gösteriyor.

Örtüşüm(Overlapping)

Öncelikle bu konunun biraz karışık olduğunu belirtmekte fayda var.Bu yöntem,bulunduğumuz yerdeki IP adresinin internette veya başka bir ağda da kullanılmasından kaynaklanan karışıklığı önlemek için kullanılır.Bunun için DNS sunucusu ile veya sabit/değişken NAT ile beraber kullanılması gerekir.

Örneğin iki tane şirket var.Anlaşıp birlikte çalışmaya karar veriyorlar.Şirketlerin birine A şirketi diğerine de B şirketi diyelim.Her iki şirketinde bir ağ yapısı var ama her iki şirkette aynı IP aralıklarını kullanıyorlar(10.0.0.0/8).Her iki şirketinde kendisine ait DNS,POSTA,HTTP vs. sunucuları var.Bunun yanında yüzlerce istemci var ve şimdi tüm ağın ayarlarını değiştirmek büyük emek gerektiriyor.A şirketindeki bir istemci(10.1.1.7) karşı ağdaki(10.0.0.5) numaralı IP adresine bağlanmak istediğini varsayalım.Bu istek A şirketinin routerine geldiğinde bu farklı bir ağ olmadığı için yönlendirmeyecektir.Burada NAT kullanarak karışıklığı ortadan kaldırabiliriz.(Tabii bunun yanında başka yöntemlerlede bağlanabilir konumuzun dışına çıkmayalım diyorum).Peki NAT bu karışıklığı nasıl önlüyor.

Aşağıdaki resme bakınca daha iyi anlayacağınızdan eminim.

3.Overlapping

Burada A şirketi iç taraf ve B şirketi dış taraftır.A şirketindeki istemci(10.1.1.7),B şiretindeki istemcinin alan adını yazar.Mesela fileserver.bfirmasi.com(10.0.0.5).Bu istek DNS(Domain Name Server-Alan Adı Sistemi) sunucusuna (100.34.12.9) IP adresini öğrenmek için gönderilir.Tabiiki Router bu isteği engeller.Çünkü B şirketindeki sunucunun adresi iç taraftaki adres yapısıyla aynıdır.Aynı IP aralığını kullanmaktadırlar ve Router burada NAT yapılması gerektiğini bilir.Router,dış taraftaki IP adresi için gelen DNS cevabını çevirir ve bizim ayarlayacağımız bir havuzdaki IP adresiyle(20.5.75.60) değiştirir.Sonrada iç tarafa gönderir.İç taraftaki istemci artık dış taraftakinin IP adresini 20.5.75.60 olarak algılar ve o adrese bağlanır.Paket Routerden çıkarken NAT işlemine girer ve iç taraftakinin IP adresini değiştirir(50.43.19.164).Sonrada karşı tarafa gönderir.Bu NAT tablosuna kaydedilir.Aynı olayları karşı taraf içinde yapar.

Bir Router’a “enable secret” ve “enable” şifreleri,aynı olmamak şartıyla birlikte verilir.Bu durumda “enable secret” şifresi geçerli olacaktır.(1)

1.Şifrelerin Verilmesi

Resme dikkatlice bakıldığında enable ve enable secret şifrelerinin aynı olmasına izin verilmiyor.

2.Encryption

Üstte gördüğüm resimde(2) şifrelerin 7.levelden encryption edilmesidir.

Şifre verirken kullandığımız “login” komutunun nedeni,Default olarak şifresiz kabul eidlen Router’a bu komut ile artık kendisine şifre vasıtasıyla erişileceği bilgisini vermiş oluyoruz.

Bütün komutlar başına “no” yazılarak geçersiz hale getirilebilir.”no enable secret” gibi bir komut ile de secret şifresini kaldırmış oluruz.(3)

3.No enable secret(Secret şifresi kaldırmak)